Để quý vị cảm nhận được cái không gian vô cùng yên tĩnh, cái không gian đầy sương khói, đầy trăng, đầy sao, cái không gian “Hư thực làm sao phân biệt được” của Đà Lạt, Thư viện tỉnh Lâm Đồng xin trân trọng giới thiệu đến quý bạn đọc cuốn sách “Duyên nợ Đà Lạt” của tác giả Trần Ngọc Trác sưu khảo và cảm nhận, do Nhà xuất bản Văn học ấn hành năm 2013, với độ dày 206 trang, được in trên khổ 16x24cm.
“Duyên nợ Đà Lạt” có thể coi là một cuốn sách viết về những gương mặt chính khách với những thăng trầm và biến cố lịch sử, cùng những chân dung nghệ sĩ tiêu biểu của thành phố ngàn hoa, đã góp phần hình thành nên diện mạo Đà Lạt từ trước năm 1893 đến năm 1975. Cuốn sách được thiết kế trên nền bìa màu đỏ và in chữ đen phá cách trên bìa nhìn khá bắt mắt. Đây là tác phẩm thứ 9 của nhà thơ, nhà báo Trần Ngọc Trác, nguyên Chủ tịch Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Lâm Đồng. Ông đã rất nỗ lực để cuốn sách kịp ra mắt đúng lúc thành phố tròn 120 năm tuổi như một dấu ấn khó quên trong đời.
“Duyên nợ Đà Lạt” có thể coi là một cuốn sách viết về những gương mặt chính khách với những thăng trầm và biến cố lịch sử, cùng những chân dung nghệ sĩ tiêu biểu của thành phố ngàn hoa, đã góp phần hình thành nên diện mạo Đà Lạt từ trước năm 1893 đến năm 1975. Cuốn sách được thiết kế trên nền bìa màu đỏ và in chữ đen phá cách trên bìa nhìn khá bắt mắt. Đây là tác phẩm thứ 9 của nhà thơ, nhà báo Trần Ngọc Trác, nguyên Chủ tịch Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Lâm Đồng. Ông đã rất nỗ lực để cuốn sách kịp ra mắt đúng lúc thành phố tròn 120 năm tuổi như một dấu ấn khó quên trong đời.
Đúng như cái tên gọi của cuốn sách “Duyên nợ Đà Lạt”, đó cũng là điều mà Trần Ngọc Trác trăn trở và luôn nhắc nhở bao người khi đến với Đà Lạt. Có lẽ rất nhiều người đã từng gắn bó sâu sắc với thành phố sương mù, thậm chí ngay cả với những người hay mơ mộng với Đà Lạt dẫu chỉ chợt đến rồi đi. Có lẽ “Duyên nợ Đà Lạt” cũng là duyên nợ của hầu hết những người từng gắn bó hay ít nhất họ cũng lưu giữ cho mình những kỷ niệm riêng có với mảnh đất và con người nơi đây với những tình cảm trân quý, yêu thương và sự an bình về cuộc sống nơi cao nguyên nắng gió Đà Lạt. Hồi cố về lịch sử của Đà Lạt là trở về với không gian mênh mang, hoài niệm. Ngày xa xưa ấy, xứ Thượng mờ mây và heo hút như lạc giữa rừng già, thiên nhiên hữu tình và tâm tình cởi mở của người Lạch, người Chil đã tạo nên ấn tượng đầu tiên trong lòng nhà bác học người Pháp Alexander Yersin; đó là những cảm xúc tốt lành đã dẫn đến sự hình thành ý tưởng khởi lập đô thị giữa miền sơn cước; ông đã làm được điều mong muốn khi Toàn quyền Paul Doumer chấp thuận lời đệ thỉnh của mình. Năm 1893, cái tên Đà Lạt đã được ra đời. Ông là người đã có công lao thay đổi vùng đất hoang sơ, không ai biết đến và cũng chưa có mặt trên bản đồ thành một thành phố nổi tiếng được ghi trong cuốn từ điển bách khoa của nhiều nước như ngày nay.
Đà Lạt còn là nơi ghi dấu biết bao trang sử gắn liền với vận mệnh đất nước. Nơi đây, ngày 16/4/1946 Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã dự Hội nghị đàm phán Việt Pháp tại khách sạn Lang Biang (nay là Dalat Palace hotel). Nơi đó, chi bộ Đảng đầu tiên của cao nguyên Lâm Viên cũng được ra đời. Hình ảnh đại tướng Võ Nguyên Giáp ngày đó và những chuyến trở lại nơi đây đều được tái hiện trong cuốn sách một cách trân trọng. Những chính khách đã từng gắn bó, đóng góp và làm nên diện mạo đáng tự hào của Đà Lạt, từ xa xưa, từ hôm qua cho đến hôm nay và cả đến mai sau. Bằng những nguồn tư liệu qúy, tác giả đã dẫn người đọc về cội nguồn của người có công lập nên ấp Hà Đông là tổng đốc Hoàng Trọng Phu. Năm 1936 ông đã đưa hơn 30 gia đình trồng rau hoa ở Hà Nội vào Đà Lạt lập nghiệp; và Quản Đạo Phạm Khắc Hòe là người đã đóng “Triện son” khai sinh ra ấp Nghệ Tĩnh. Những cư dân đầu tiên của hai ấp đã có mặt trên xứ sở ngàn thông, sớm thích nghi với môi trường khí hậu mới, họ ra sức lao động và gây dựng được làng rau hoa trên đất Lâm Viên. Từ hai làng hoa này, bây giờ Đà Lạt trở thành “Vương quốc hoa” với nhiều làng hoa mới ra đời như: Làng hoa Thái Phiên, Làng hoa Vạn Thành...
Đà Lạt với không gian thơ mộng, đa tình, nơi hội tụ những giây phút đam mê và thăng hoa, Có lẽ là thông, là hoa, là sương lãng đãng trên đồi cao lũng thấp, là dòng suối trong xanh, mặt hồ gợn sóng hay bầu khí hậu nhuốm vẻ u hoài đã tạo nên những xúc cảm ấy. Đà Lạt mãi mãi là nguồn cảm hứng vô tận cho biết bao tâm hồn văn nhân, thi sĩ để chắp cánh cho họ làm nên những áng văn thơ lay động hồn người, cùng những tác phẩm nghệ thuật về âm nhạc, hội họa, điêu khắc hay kiến trúc có giá trị, và vẻ đẹp ấy sẽ còn sống mãi với thời gian.
Hồi đầu thế kỷ trước, những bước chân văn nhân Việt đầu tiên đã đến xứ sở này. Nam Tước Đại Thần Đoàn Đình Duyệt, thượng thư Bộ công dưới thời Khải Định là một trong những người đầu tiên. Với sứ mạng được giao khảo sát miền Nam, ông đã lên cao nguyên và để lại tác phẩm “Lâm Viên hành trình nhật ký”. Cùng những thi sĩ đã từng đến đây và gửi lại tác phẩm để đời. Dẫu thời gian có thay đổi, số phận con người nay còn mai mất, thì bài thơ “Đà Lạt trăng mờ” của Hàn Mặc Tử vẫn tồn tại và ở mãi trong lòng công chúng yêu thơ qua nhiều thế hệ. Đó là món quà vô giá mà nhà thơ viết riêng cho Đà Lạt. Trong không gian thoắt ẩn, thoắt hiện, nửa thực, nửa hư đâu đây là những dư âm của cung la thứ mở đầu cho những bản tình ca đồng hành với thời gian. Đà Lạt là thành phố dễ gợi lên lời thơ ý nhạc. Không mấy ai đến đây mà không vương vấn với “Ai lên xứ hoa đào” của Hoàng Nguyên “Đà Lạt hoàng hôn” của Minh Kỳ; “Chuyện tình nàng trinh nữ tên Thi” của Hoàng Thi Thơ... và người đọc sẽ thấy những tâm tình của Lam Phương khi viết ca khúc “Thành phố buồn” - Nơi Trịnh Công Sơn - Người hát rong đi qua cuộc đời và nữ tri âm của mình là Khánh Ly đã có những buổi chiều lãng đãng khói sương nơi đây, trên đường dài du ca và luân lạc.
Chúng ta dễ nhận ra hình ảnh Đà Lạt mộng mơ mà các nhạc sĩ đã trải lòng trong những bài hát. Đà Lạt đã làm cho người ta gần nhau hơn, lành lạnh, sương mờ, gió nhẹ, tiếng chuông chiều buông lơi và hơi ấm trong bàn tay nhau…. “Duyên nợ Đà Lạt” thêm đẹp cùng với nét kiêu sa phảng phất từ không gian, từ bầu khí hậu, từ hệ thống những di sản kiến trúc và cả từ tâm tính hiền hòa của con người. Tác phẩm gửi gắm bao điều sâu kín về thành phố rất đỗi yêu quý về những con người cụ thể, những nhân vật cụ thể là chính khách, văn nghệ sĩ đã đến đây, gửi lại nơi đây những gì của trái tim rung động dâng trào.
Qua cuốn sách người đọc có dịp biết thêm về kiến trúc sư Ngô Viết Thụ là người Việt Nam đầu tiên đoạt giải khôi nguyên La Mã, người đã tạo ra nét đẹp hoành tráng của “Viện Nghiên cứu hạt nhân”, “Chợ Đà Lạt”, “Nhà thờ Bảo Lộc” … Và ngay chính thành phố xinh đẹp này, cũng đã sinh ra những quái kiệt trong làng nhiếp ảnh như Đặng Văn Thông - Người có công lớn trong việc ghi lại những hình ảnh Đà Lạt xưa đầy huyền ảo, Nguyễn Bá Mậu - Một “phù thủy” về sắc độ trong nhiếp ảnh mà cả miền Nam lúc bấy giờ chưa ai làm được và Trần Văn Châu trở thành người Việt Nam đầu tiên chụp ảnh “Đà Lạt xưa” từ máy bay. Những bức ảnh trắng đen này đã đồng hành cùng thời gian phát triển của thành phố Đà Lạt thơ mộng. Đà Lạt trở thành một phim trường tự nhiên rộng lớn mà không có một đoàn làm phim nào không nghĩ đến, không nhà biên kịch nào không phác thảo kịch bản bằng những hình ảnh tình tiết gắn liền với mảnh đất này, Đà Lạt đã được đặt làm cơ sở cho các trung tâm chính trị, quân sự, giáo dục và văn hóa của nhiều chế độ.
“Duyên nợ Đà Lạt” của tác giả Trần Ngọc Trác là một món quà trang trọng của một người Huế xa quê đã từng nhiều năm và ông muốn gửi gắm những mơ ước và khát vọng của mình vào mảnh đất cao nguyên xinh đẹp và mộng mơ, ông gắn bó cuộc đời mình với mảnh đất Đà Lạt để gửi thông điệp ấy đến bạn đọc cả nước và những người yêu cao nguyên Đà Lạt. Đây cũng là một cuốn sách khá lý thú về thành phố ngàn hoa với nhiều gương mặt văn nghệ sĩ và những chính khách tiêu biểu đã làm nên diện mạo một Đà Lạt hôm nay, một Đà Lạt sang trọng mà cổ kính, hiện đại mà đậm chất thi ca, một Đà Lạt vừa hiện thực lại vừa lãng mạn luôn làm say đắm hồn người.
Khép lại tác phẩm “Duyên nợ Đà Lạt” với phong cảnh hữu tình và nên thơ cùng những con người Đà Lạt luôn hồn nhiên và mến khách lại rất tài hoa và cần mẫn, đã làm nên những ấn tượng khó quên trong lòng bạn bè muôn phương. Đà Lạt đang thay da đổi thịt hàng ngày và sẽ mãi mãi là nguồn cảm hứng vô tận cho biết bao tâm hồn thi sĩ để chắp cánh cho họ làm nên những áng văn thơ lay động hồn người cùng những tác phẩm nghệ thuật về hội họa, điêu khắc hay kiến trúc giá trị và vẻ đẹp ấy sẽ còn sống mãi với thời gian.
Sách hiện có tại Thư viện tỉnh Lâm Đồng. Trân trọng kính mời quý độc giả cùng quan tâm đón đọc!
Đà Lạt còn là nơi ghi dấu biết bao trang sử gắn liền với vận mệnh đất nước. Nơi đây, ngày 16/4/1946 Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã dự Hội nghị đàm phán Việt Pháp tại khách sạn Lang Biang (nay là Dalat Palace hotel). Nơi đó, chi bộ Đảng đầu tiên của cao nguyên Lâm Viên cũng được ra đời. Hình ảnh đại tướng Võ Nguyên Giáp ngày đó và những chuyến trở lại nơi đây đều được tái hiện trong cuốn sách một cách trân trọng. Những chính khách đã từng gắn bó, đóng góp và làm nên diện mạo đáng tự hào của Đà Lạt, từ xa xưa, từ hôm qua cho đến hôm nay và cả đến mai sau. Bằng những nguồn tư liệu qúy, tác giả đã dẫn người đọc về cội nguồn của người có công lập nên ấp Hà Đông là tổng đốc Hoàng Trọng Phu. Năm 1936 ông đã đưa hơn 30 gia đình trồng rau hoa ở Hà Nội vào Đà Lạt lập nghiệp; và Quản Đạo Phạm Khắc Hòe là người đã đóng “Triện son” khai sinh ra ấp Nghệ Tĩnh. Những cư dân đầu tiên của hai ấp đã có mặt trên xứ sở ngàn thông, sớm thích nghi với môi trường khí hậu mới, họ ra sức lao động và gây dựng được làng rau hoa trên đất Lâm Viên. Từ hai làng hoa này, bây giờ Đà Lạt trở thành “Vương quốc hoa” với nhiều làng hoa mới ra đời như: Làng hoa Thái Phiên, Làng hoa Vạn Thành...
Đà Lạt với không gian thơ mộng, đa tình, nơi hội tụ những giây phút đam mê và thăng hoa, Có lẽ là thông, là hoa, là sương lãng đãng trên đồi cao lũng thấp, là dòng suối trong xanh, mặt hồ gợn sóng hay bầu khí hậu nhuốm vẻ u hoài đã tạo nên những xúc cảm ấy. Đà Lạt mãi mãi là nguồn cảm hứng vô tận cho biết bao tâm hồn văn nhân, thi sĩ để chắp cánh cho họ làm nên những áng văn thơ lay động hồn người, cùng những tác phẩm nghệ thuật về âm nhạc, hội họa, điêu khắc hay kiến trúc có giá trị, và vẻ đẹp ấy sẽ còn sống mãi với thời gian.
Hồi đầu thế kỷ trước, những bước chân văn nhân Việt đầu tiên đã đến xứ sở này. Nam Tước Đại Thần Đoàn Đình Duyệt, thượng thư Bộ công dưới thời Khải Định là một trong những người đầu tiên. Với sứ mạng được giao khảo sát miền Nam, ông đã lên cao nguyên và để lại tác phẩm “Lâm Viên hành trình nhật ký”. Cùng những thi sĩ đã từng đến đây và gửi lại tác phẩm để đời. Dẫu thời gian có thay đổi, số phận con người nay còn mai mất, thì bài thơ “Đà Lạt trăng mờ” của Hàn Mặc Tử vẫn tồn tại và ở mãi trong lòng công chúng yêu thơ qua nhiều thế hệ. Đó là món quà vô giá mà nhà thơ viết riêng cho Đà Lạt. Trong không gian thoắt ẩn, thoắt hiện, nửa thực, nửa hư đâu đây là những dư âm của cung la thứ mở đầu cho những bản tình ca đồng hành với thời gian. Đà Lạt là thành phố dễ gợi lên lời thơ ý nhạc. Không mấy ai đến đây mà không vương vấn với “Ai lên xứ hoa đào” của Hoàng Nguyên “Đà Lạt hoàng hôn” của Minh Kỳ; “Chuyện tình nàng trinh nữ tên Thi” của Hoàng Thi Thơ... và người đọc sẽ thấy những tâm tình của Lam Phương khi viết ca khúc “Thành phố buồn” - Nơi Trịnh Công Sơn - Người hát rong đi qua cuộc đời và nữ tri âm của mình là Khánh Ly đã có những buổi chiều lãng đãng khói sương nơi đây, trên đường dài du ca và luân lạc.
Chúng ta dễ nhận ra hình ảnh Đà Lạt mộng mơ mà các nhạc sĩ đã trải lòng trong những bài hát. Đà Lạt đã làm cho người ta gần nhau hơn, lành lạnh, sương mờ, gió nhẹ, tiếng chuông chiều buông lơi và hơi ấm trong bàn tay nhau…. “Duyên nợ Đà Lạt” thêm đẹp cùng với nét kiêu sa phảng phất từ không gian, từ bầu khí hậu, từ hệ thống những di sản kiến trúc và cả từ tâm tính hiền hòa của con người. Tác phẩm gửi gắm bao điều sâu kín về thành phố rất đỗi yêu quý về những con người cụ thể, những nhân vật cụ thể là chính khách, văn nghệ sĩ đã đến đây, gửi lại nơi đây những gì của trái tim rung động dâng trào.
Qua cuốn sách người đọc có dịp biết thêm về kiến trúc sư Ngô Viết Thụ là người Việt Nam đầu tiên đoạt giải khôi nguyên La Mã, người đã tạo ra nét đẹp hoành tráng của “Viện Nghiên cứu hạt nhân”, “Chợ Đà Lạt”, “Nhà thờ Bảo Lộc” … Và ngay chính thành phố xinh đẹp này, cũng đã sinh ra những quái kiệt trong làng nhiếp ảnh như Đặng Văn Thông - Người có công lớn trong việc ghi lại những hình ảnh Đà Lạt xưa đầy huyền ảo, Nguyễn Bá Mậu - Một “phù thủy” về sắc độ trong nhiếp ảnh mà cả miền Nam lúc bấy giờ chưa ai làm được và Trần Văn Châu trở thành người Việt Nam đầu tiên chụp ảnh “Đà Lạt xưa” từ máy bay. Những bức ảnh trắng đen này đã đồng hành cùng thời gian phát triển của thành phố Đà Lạt thơ mộng. Đà Lạt trở thành một phim trường tự nhiên rộng lớn mà không có một đoàn làm phim nào không nghĩ đến, không nhà biên kịch nào không phác thảo kịch bản bằng những hình ảnh tình tiết gắn liền với mảnh đất này, Đà Lạt đã được đặt làm cơ sở cho các trung tâm chính trị, quân sự, giáo dục và văn hóa của nhiều chế độ.
“Duyên nợ Đà Lạt” của tác giả Trần Ngọc Trác là một món quà trang trọng của một người Huế xa quê đã từng nhiều năm và ông muốn gửi gắm những mơ ước và khát vọng của mình vào mảnh đất cao nguyên xinh đẹp và mộng mơ, ông gắn bó cuộc đời mình với mảnh đất Đà Lạt để gửi thông điệp ấy đến bạn đọc cả nước và những người yêu cao nguyên Đà Lạt. Đây cũng là một cuốn sách khá lý thú về thành phố ngàn hoa với nhiều gương mặt văn nghệ sĩ và những chính khách tiêu biểu đã làm nên diện mạo một Đà Lạt hôm nay, một Đà Lạt sang trọng mà cổ kính, hiện đại mà đậm chất thi ca, một Đà Lạt vừa hiện thực lại vừa lãng mạn luôn làm say đắm hồn người.
Khép lại tác phẩm “Duyên nợ Đà Lạt” với phong cảnh hữu tình và nên thơ cùng những con người Đà Lạt luôn hồn nhiên và mến khách lại rất tài hoa và cần mẫn, đã làm nên những ấn tượng khó quên trong lòng bạn bè muôn phương. Đà Lạt đang thay da đổi thịt hàng ngày và sẽ mãi mãi là nguồn cảm hứng vô tận cho biết bao tâm hồn thi sĩ để chắp cánh cho họ làm nên những áng văn thơ lay động hồn người cùng những tác phẩm nghệ thuật về hội họa, điêu khắc hay kiến trúc giá trị và vẻ đẹp ấy sẽ còn sống mãi với thời gian.
Sách hiện có tại Thư viện tỉnh Lâm Đồng. Trân trọng kính mời quý độc giả cùng quan tâm đón đọc!
Nguyễn Thị Hoa - Phòng Hành chính