Nhân dịp Kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng Đà Lạt (03/4/1975 - 03/4/2026), Thư viện tỉnh Lâm Đồng xin trân trọng giới thiệu đến quý bạn đọc cuốn sách “Đà Lạt, một thời hương xa” của tác giả Nguyễn Vĩnh Nguyên do Nhà xuất bản Trẻ phát hành năm 2022, sách được in trên khổ 15x23cm, với độ dày 398 trang sẽ đưa người đọc trở về Đà Lạt giai đoạn 1954 - 1975 với những câu chuyện thú vị của một đô thị kiểu Pháp, gắn với tên tuổi các nghệ sĩ vang bóng một thời như: Nhất Linh - Nguyễn Tường Tam, Nguyễn Bạt Tụy, Phạm Công Thiện, Phạm Duy, Lê Uyên Phương, Hoàng Nguyên, Đinh Cường, Trịnh Công Sơn, Linda Lê... Một Đà Lạt thơ mộng, u hoài, đứng ngoài những huyên náo thế cuộc với nếp sống thị dân, giáo dục khai phóng, tự trị đại học cho đến không gian những tàng thư đồ sộ… Tìm lại hệ giá trị Đà Lạt trong quá khứ không chỉ để hoài cảm, ngậm ngùi về “Thời hoàng kim xa quá chừng chìm trong phôi pha” (như cách nói của Cung Tiến) mà là còn để tự vấn trước hiện tại.
Đà Lạt được kiến tạo từ những cuộc du hành văn hóa trong quá khứ. Đà Lạt từng là không gian văn hóa đô thị có sức hấp dẫn riêng, nơi gặp gỡ của những khát vọng tri thức lớn, điểm đến của những hành trình sáng tạo đầy lý tưởng. Tất cả đặc biệt cô đọng trong giai đoạn hai mươi năm mà tác giả Nguyễn Vĩnh Nguyên chọn khảo sát - Một quá khứ gần - Nhưng dường như đang đứng trước nguy cơ bị phủ lấp, xóa nhòa bởi bụi thời gian… Nhân vật, sự kiện, hiện tượng văn hóa được phục dựng lại bằng ghi chép điền dã khảo cứu, kết nối tư liệu và những kiến giải riêng. Quá khứ được đồng hiện trên nền văn phong vừa bay bổng vừa giàu chiêm nghiệm, định hình một lối văn với Đà Lạt, của rất riêng Đà Lạt.
Với cuốn du khảo này, Nguyễn Vĩnh Nguyên không còn là người lữ khách của vùng trời sương khói riêng tư nữa, mà là một nhà du hành, tri hành đường dài, dấn bước trong đơn độc về miền quá khứ với khát khao được chìm đắm vào tâm hồn của đô thị thời hoàng kim. Đây là dự án du khảo văn hóa của riêng tác giả, được thực hiện trong khoảng 3 năm. Tác phẩm tập trung vào giai đoạn từ năm 1954 đến 1975, giai đoạn mà theo tác giả, thành phố Đà Lạt đóng vai trò quan trọng, có ảnh hưởng lớn đến sự biến động và phát triển của miền Nam Việt Nam cả ở chính trị - xã hội đến văn hóa nghệ thuật.
Đà Lạt được kiến tạo từ những cuộc du hành văn hóa trong quá khứ. Đà Lạt từng là không gian văn hóa đô thị có sức hấp dẫn riêng, nơi gặp gỡ của những khát vọng tri thức lớn, điểm đến của những hành trình sáng tạo đầy lý tưởng. Tất cả đặc biệt cô đọng trong giai đoạn hai mươi năm mà tác giả Nguyễn Vĩnh Nguyên chọn khảo sát - Một quá khứ gần - Nhưng dường như đang đứng trước nguy cơ bị phủ lấp, xóa nhòa bởi bụi thời gian… Nhân vật, sự kiện, hiện tượng văn hóa được phục dựng lại bằng ghi chép điền dã khảo cứu, kết nối tư liệu và những kiến giải riêng. Quá khứ được đồng hiện trên nền văn phong vừa bay bổng vừa giàu chiêm nghiệm, định hình một lối văn với Đà Lạt, của rất riêng Đà Lạt.
Với cuốn du khảo này, Nguyễn Vĩnh Nguyên không còn là người lữ khách của vùng trời sương khói riêng tư nữa, mà là một nhà du hành, tri hành đường dài, dấn bước trong đơn độc về miền quá khứ với khát khao được chìm đắm vào tâm hồn của đô thị thời hoàng kim. Đây là dự án du khảo văn hóa của riêng tác giả, được thực hiện trong khoảng 3 năm. Tác phẩm tập trung vào giai đoạn từ năm 1954 đến 1975, giai đoạn mà theo tác giả, thành phố Đà Lạt đóng vai trò quan trọng, có ảnh hưởng lớn đến sự biến động và phát triển của miền Nam Việt Nam cả ở chính trị - xã hội đến văn hóa nghệ thuật.
Sách đang được trưng bày tại sảnh Thư viện tỉnh Lâm Đồng
Điều đáng chú ý, tuy gọi là du khảo văn hóa về một vùng địa lý cụ thể nhưng tác giả lại chọn cách thể hiện khác lạ so với nhiều tác phẩm du khảo khác, lấy các cá nhân để khắc họa một đô thị. Điều này được thể hiện xuyên suốt cả tác phẩm, người đọc sẽ thấy được những nhân vật lịch sử như Nguyễn Tường Tam (Nhất Linh) đến các nghệ sĩ Trịnh Công Sơn, Tuấn Ngọc… Tác giả viết về các nhân vật nhưng không đề cập nhiều đến những quan điểm chính trị, những tư tưởng cá nhân mà thông qua cuộc sống của họ ở Đà Lạt khi đó để tái hiện trước người đọc những nét văn hóa của thành phố này. Đó có thể là quán cà phê Tùng, nơi các văn nghệ sĩ, chính trị gia tụ tập, có thể là Night Club Đà Lạt nơi các giọng ca thành danh sau này bắt đầu bước vào nghiệp ca hát. Cũng có lúc đó là những căn biệt thự, những ngôi nhà mà các nhân vật đã sống lúc cuối đời hay là khi chuẩn bị bước vào những thay đổi, biến cố lớn. Tuy nhiên, dù cách thể hiện mang đậm phong cách của một nhà văn nhưng không thể phủ nhận tác giả đã dành rất nhiều tâm huyết cho tác phẩm. Gần 400 trang sách đầy ắp các chi tiết, số liệu, hình ảnh, trong đó có những bức ảnh, tư liệu hiếm về Đà Lạt, về các nhân vật trong tác phẩm. Những tư liệu đó góp phần không nhỏ mang đến cho cuốn sách những giá trị về mặt tư liệu, giúp người đọc càng dễ hình dung về một đô thị đặc biệt ngày xưa. Tác giả cũng tặng kèm theo sách một tấm bản đồ Đà Lạt xuất bản năm 1971 để bạn đọc dễ hình dung các địa danh được nhắc đến trong tác phẩm. Với sự nghiêm túc trong sưu tầm tư liệu, với chất giọng lãng mạn của một nhà văn, tác phẩm đã góp thêm một mảnh ghép mới lạ đối với những ai yêu mến thành phố cao nguyên mờ sương vốn nổi tiếng yên bình và lãng mạn này.
Tác phẩm “Đà Lạt, một thời hương xa” quả thực là một món quà tuyệt vời dành cho những người yêu hoài cổ và thực lòng muốn tìm hiểu giá trị của Đà Lạt, giúp độc giả đưa mình trở lại thời hoàng kim của thành phố sương mù và cảm nhận lại những hồi tưởng đầy cảm xúc với văn phong bay bổng, hoài niệm.
Sách hiện có tại Thư viện tỉnh Lâm Đồng. Trân trọng kính mời độc giả cùng quan tâm đón đọc!
Tác phẩm “Đà Lạt, một thời hương xa” quả thực là một món quà tuyệt vời dành cho những người yêu hoài cổ và thực lòng muốn tìm hiểu giá trị của Đà Lạt, giúp độc giả đưa mình trở lại thời hoàng kim của thành phố sương mù và cảm nhận lại những hồi tưởng đầy cảm xúc với văn phong bay bổng, hoài niệm.
Sách hiện có tại Thư viện tỉnh Lâm Đồng. Trân trọng kính mời độc giả cùng quan tâm đón đọc!
Nguyễn Thị Hoa